Categories
Нийгэм

Н.Түвшинбаяр, Э.Энхбат агсны гэр бүлийнхэн аль аль нь давж заалдахаас татгалзжээ

Өнгөрсөн зургаадугаар сарын 09-нд Олимпын аварга Н.Түвшинбаярт холбогдох шүүх хурал болж, түүнд 16 жилийн хорих ялыг нээлттэй хорих ангид эдлүүлэх шийтгэл оноосон. Түүнээс хойш бараг 50 хоножээ. Тэгвэл Н.Түвшинбаяр болон талийгаач Э.Энхбат агсны талын аль аль нь давж заалдах гомдол гаргаагүй байна. Шүүхийн процессын дагуу түүнд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нь албан ёсоор бичгээр 15 хоногийн дараа танилцуулах ёстой бөгөөд үүний дараа давж заалдах эсэхээ мэдэгдэх ёстой байв. Тэгвэл энэ хуулийн хугацаа аль хэдийн өнгөрөөд, сар гаруй болсон байна. Түүний өмгөөлөгч Л.Данзанноров шүүхийн шийдвэр гарсны дараа “Н.Түвшинбаяр анхнаасаа гэм буруутай эсэхдээ маргаагүй. Зөвшөөрч байсан. Одоогоор зөв, бурууг хэлэх эрт байна. Шүүх 15 хоногийн дараа шийдвэрээ бичгээр гаргана. Түүнийг харж байж давж, заалдах эсэхээ шийднэ” хэмээж байсан юм. О.Амартүвшин: НӨАТ-ыг 10% биш 5% болгоод, бүгд зэрэг төлье. “Нарантуул”-ынхан ч, малчид нь ч төлье Хоёр жил үргэлжилсэн цар тахлыг залгуулаад эхэлсэн ОХУ, Украины дайнтай холбоотойгоор Монголын бизнес эрхлэгчид улам хүнд байдалд ороод буй. Ялангуяа, энэ хүнд цаг үед НӨАТ дарамт болж байгааг жижиг бизнес эрхлэгчид ярьж байна. Энэ асуудалд ямар гарц боломж байгаа, НӨАТ-ын тухай хууль үндсэн агуулгаараа хэрэгжиж байна уу, гажуудал нь юундаа байгаа болон бизнесийн орчноо хэрхэн дэмжих бодит боломж байгаа талаар “Эдийн засгийн сэтгүүлч, шинжээчдийн клуб”-ээс ээлжит хэлэлцүүлгээ “НӨАТ ба Бизнес” сэдвээр зохион байгууллаа. Энэ удаагийн хэлэлцүүлэгт зочноор МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгч О.Амартүвшин СЭЗИС-ийн ахлах багш, Татварын мэргэшсэн зөвлөх Ч.Өнөржаргал Сангийн яамны Татварын бодлогын газрын дарга Б.Тэлмүүн Улаанбаатар хотын худалдааны танхимын Удирдах зөвлөлийн гишүүн Д.Ончинсүрэн нар оролцлоо. Хэлэлцүүлгийн үеэр МҮХАҮТ-ын Ерөнхийлөгч О.Амартүвшиний илэрхийлсэн байр сууриас онцлох тоо, эшлэлийг тоймлов. Монгол Улсад бүртгэлтэй 178 мянган аж ахуйн нэгж байгаа. 2021 оны арваннэгдүгээр сард ҮСХ-той хамтран хийсэн судалгаагаар урьдчилсан байдлаар 56 мянган компани ажиллаж байна гэдэг тоо гарсан. Тэгэхээр цаана нь 120 гаруй мянган компанийн нөхцөл байдал хүндэрч, үйл ажиллагаа нь бүрэн зогссон гэсэн үг. 56 мянга дотроо ч үйл ажиллагаа нь хүндрэлтэй байгаа аж ахуйн нэгжүүд бий. Барилгын салбар жилд 1.1 их наяд төгрөгийн ДНБ бүтээдэг юм байна. Тэгвэл энэ тоо 2021 онд 720 орчим тэрбум төгрөг болж 33 орчим хувиар буурсан. Барилгын салбарт ажилладаг 7,500 орчим компани 3,200 орчим болж буурсан. Энэ салбар дахиад ч хумигдах нь. Улаанбаатар хот энэ жил тендер зарласан. Компаниудын ихэнх нь ороогүй. Шалтгаан нь компаниуд НӨАТ-ын өртэй, НДШ-ийн өртэй ч юм уу, ямар нэгэн байдлаар тендерийн шалгуур хангахгүй байгаа. Тендер зах зээлийн үнээсээ хэт бага болчихсон. Инфляц маш өндөр байгаа, ялангуяа барилгын салбарт. Мэдээж үйл ажиллагаа явуулаад орлого олж байгаа бол татвараа төлөх ёстой гэдгийг бүгд хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Энэ бол хууль. Гэхдээ ийм удаан үргэлжилсэн хүнд үед ердийн үед авдаг арга хэмжээг авах нь зохимжгүй. Маш олон компанийн дансыг хаах, шууд шүүхэд шилжүүлэх зэргээр арга хэмжээ авхуулсан олон компани бидэнд хандсан. Нөхцөл байдал хэвийн болтол үе шаттай хойшлуулах байдлаар ч юм, ядаж шууд айлган сүрдүүлж, захиргааны арга хэмжээ битгий аваач ээ, дарамтлахаас татгалзаач ээ гэж байгаа юм. Эрээний хил хаагдсантай холбоотой хоёр сонирхолтой статистик гарсан байсан. Монгол руу нэвтэрсэн барааны тоо хэмжээ багассан. Нөгөө талд нь мэдүүлсэн үнийн дүн эрс өссөн. Хил хаагдаад, машин тоо хэмжээтэй ороод эхэлсэн чинь бүх бараа бүтээгдэхүүн бүртгэгдээд, төлж байгаа татвар нэмэгдсэн. Гэтэл энэ дээр УИХ-ын гишүүд буруу статистик яриад эхэлсэн “Ард түмэн хямарчихлаа гээд байсан, эдийн засаг сайн байна шүү дээ. Импортоор орж ирж байгаа өргөн хэрэглээний бараа, өргөн хэрэглээний бараа нэмэгдчихлээ” гэж. Энэ бол тоог зөв хэмжихгүй бол ямар аюултай байдгийн жишээ. Энэ дүгнэлтдээ үндэслээд дараа дараагийнхаа шийдвэрийг яриад эхэлсэн. ХАА-н бүтээгдэхүүнтэй холбоотой маш олон бүртгэлгүй орлого байгаа. Улс төрийн асуудлаас болоод малчдын орлогыг бүртгэхийг ч оролдохоо больчихсон. Ноолуур, арьс шир, мах, сүү байна. Гэтэл энэ том салбараас төсөвт орж ирж байгаа татварын орлого 70 орчим тэрбум төгрөг байдаг байна. Тэгэхээр энд асар том алдаа байгаа юм. Бүртгэдэггүй зүйлээсээ татгалзаж, бүгдийг нь бүртгэх ёстой. Харин тэр соёлд суртлаа бага, 5% байх ч юм уу. “Нарантуул”-ын тэр олон худалдаачдаас өндөр татвар ав гээд байгаа юм биш. Тэдний төлөөд байгаа татвар магадгүй гаалийн байцаагч дээр очоод байгаа байхгүй юу. Эхлээд бүгд татвар төлөгч болох хэрэгтэй байна. 50 саяас доош орлоготой бол авдаггүй байдлаа болиод эхлээд татвараа аваад дараа нь хөнгөлөлт чөлөөлөлт байж болно. Хөнгөлөлт чөлөөлөлтөөсөө илүү бодлогын дэмжлэг ч байж болно шүү дээ. Ер нь ААН-ийн орлого нь нэмэгдэж л байвал орлоготой байгууллагууд татвараа хэвийн төлнө. Зарим улсад НӨАТ янз бүр байгаа. Тогтсон соёлтой улсад 19%, түүнээс ч өндөр байна. Манайх шиг жижиг эдийн засагтай, нийт орлогын 50%-ийг нь ТОП-100 компани бүрдүүлдэг улсын хувьд татвар арай уян хатан байх хэрэгтэй. Эсвэл буцаалтаа бид илүү нэмэх ч юм уу. Одоо НӨАТ өөрөө нийт татварын орлогын бараг ¼ болчхоод байгаа. Сангийн яам үүнээсээ татгалзаж болохгүй гэдэг хатуу байр суурьтай. Гэтэл үнэндээ бүртгэлтэй гол ААН-үүдээс бусад газар бүртгэлгүй явах нөхцөлийг бүрдүүлээд байгаа юм. НӨАТ-гүй баахан түхий эд авна. Боловсруулалт хийгээд борлуулахаар НӨАТ нэмэгдээд өөрсдийнх нь хувьд торгууль болоод явчихдаг. Дэнжийн-1000-аас мах аваад бүтээгдэхүүн хийхэд татвар төлөөгүй байхад банш, бууз хийхээр татвар нэмэгдчихээд байгаад л асуудал байгаа байхгүй юу. Маш олон төрлийн бүтээгдэхүүн НӨАТ төлөхгүй, хөнгөлөлт чөлөөлөлт эдэлчихдэг. Дэлгүүрээс гараад бүгд НӨАТ-тай байгаа. Дэлгүүр дунд нь хохирчхоод байна гээд байгаа. Тэгэхээр эцсийн дүндээ бүгдээрээ л НӨАТ төлөгч болох ёстой. Тэгж байж чанар, үүрэг хариуцлага, хэм хэмжээ нь яригдах ёстой юм байна. Өөр замгүй. Татвар төлснөөрөө татварыг зарцуулж байгаа, УИХ-д 76 газраас гарч ирсэн нөхөд тэрийг дураараа зарж байгаа. Бүр УИХ дээр орж ирээд ямар ч логикгүйгээр “Жорлон барьцгаая” гэж байгаа шүү дээ. Энэ нь өөрөө татвар төлөгчдийн бухимдлыг төрүүлж, үнэхээр төлсөн нь зөв юм уу, буруу юм уу гэж эргэлзэхэд хүргэчхээд байгаа юм. Үнэхээр шударга зөв байвал их бага ч гэсэн төлөх соёлд сурах байх. Эцсийн дүндээ суурь бизнесийн орчноо сайжруулахад анхаарах хэрэгтэй. Бүх төрлийн судалгаагаар манай бизнесийн орчин жилээс жилд муудаж байгаа. Төр засгийн шийдвэрүүдийн уялдаа, хүнд суртал, авлига гээд энэ бүхнийг иж бүрнээр нь залруулах хэрэгтэй. Гаальтай машин бол гажуудлын л хэлбэр. Огт татвар мөнгө төлөхгүйгээр машин орж ирж байгаа юу гэвэл үгүй. Бизнесийнхэн, иргэд өөрсдөдөө тохирсон татвар мөнгөө төлөөд байгаа. Гол нь тэр нь Гаалийн байцаагч дээр оччихож байгаа юм. Тэр тохирсон мөнгийг улс яаж авах ёстой вэ гэдэг асуудал байгаа. Америкт хувь хүн орлого олбол жилийн эцэст заавал тайлангаа гаргаж, тэр нь өөрийнх нь хувьд оноо болж, магадгүй дараа дараагийн үйлчилгээ авахад төр нь тэр дагуу дэмжлэг үзүүлж байгаа. Гэтэл манайд орлогоо мэдүүлээд байгаа бол илүү их татвар нуусан байж болзошгүй гээд өшөө илүү ухаж төнхөөд, огт мэдүүлэхгүй бол хэн ч түүний араас хөөцөлдөхгүй л байгаа байхгүй юу. Ийм ялгаатай хандлага байхад, УИХ-ын гишүүд ингэж замбараагүй тэр мөнгийг зараад байхаар энэ соёл төлөвшихгүй л байна л даа. Бүгдээрээ хариуцлагатай, хувь хүн болгон бүртгэлтэй, оноотой болоод уялдуулаад явбал иргэн Амартүвшингийн төлсөн татвараар дураараа жорлон барина гэдэггүй болно. Одоо хүн бүр татвар төлөхгүй байгаа учраас хамаагүй гэсэн хандлагатай байна. Нийгмийн даатгалаар баримжаалбал 720,000 орчим хүн татвар төлөөд байна. Хүүхдүүдээ хасахаар цаана нь 2 сая гаруй хүн татвар төлөхгүй байгаа болохоор санаа зовоод яах билээ гээд байж байна. НӨАТ-ыг 10% биш 5% болгоод, бүгд зэрэг төлье. “Нарантуул”-ынхан ч, малчид нь ч төлье. Бид гаальд бага биш мөнгө төлж байгаа. Тэр мөнгө улсад очихгүй байгаа нь асуудал. Энэ бүхэн бүртгэлээсээ эхлэх ёстой байх. Татвар их, бага биш, шударга зарчмаа барих хэрэгтэй

Categories
Нийгэм

Морь тайлбарлагч, сэтгүүлч С.Шижирбат: Монгол адуу эрлийзжүүлж байгаа тухай ноцтой баримт дэлгэжээ.

Морь тайлбарлагч, сэтгүүлч С.Шижирбат өөрийн цахим хууданаа “УАЗ 469 Ланд 200тай уралддаггүй Монгол адуу эрлийз адуутай уралдаад гүйцэх боломжгүй болсоныг ингэж зүйрлэдэг. Энэ жилийн наадмын 6 насанд нэг ч Монгол үүлдэрийн адуу айрагдаагүй. Англи үүлдэрийн адууг Араб үүлдэрийн адуутай эрлийзжүүлдэггүй. Өв уламжлалаа хадгалах нь хамгийн чухал болхоос түрүүлж айрагдах бол нэн тэргүүний зорилт бишээ гэдгийг уяачид эздүүд нь ойлгохгүй явж ирлээ. Шинжлэх ухааны үндэслэлгүй буруу эрлийзжүүлэлт, допингноос болж сүүлийн 10аад жил хөлгүй болж уралдхаа больсон, үхсэн адууны тоо хэдэн зуугаараа гэдгийг морьны ертөнцийнхөн ярьдаг. Сүүлийн 10 гаруй жил Англи, Араб, Орос үүлдэрийн азарганууд, гүүнүүдийг олноор нь оруулж ирж Монгол үүлдэрийн адуунуудтай эрлийзжүүлэх үйл ажиллагаа дэндүү хурдацтай өрнөсөн. Сүүлийн 5, 6 жилийн улсын наадмуудад 25, 50 хувьтай эрлийз адуунууд хавтгайрсан учраас жирийн малчин уяачын Монгол адуу уралдхаа больсон. Адилхан эрлийз байж л сэрвээний өндрөөр хасах ёстой нтр гээл хэрүүл тасрахгүй. Энэ жилийн улсын наадам, Их хурд уралдаануудад нас насанд бүгд л эрлийз адуунууд байхад сэрвээний өндөрийг мм рүү оруулж хэмжиж хэрүүл хурцдаал, талыг нь хасаал талыг нь уралдуулж байх. Азарганы сэрвээний өндөр 140 см байх ёстой гээл см-аараа хэмжээл болоо юманд бүр мм рүү оруулж хэмжих ямар шаардлага байнаа. Эрлийз адуунуудаа сэрвээний өндөрт нь багтаах гэж туурайнаас нь зүсч 1-2 см намхан болгодог. Наадмын хуулинд сэрвээний өндөр гэсэн үг өгүүлбэр байхгүй байхад засгийн газар өөр дүрэм батлаад бантан боллоо. Түүх сөхвөл 1930аад онд Улсаас Жаргалантын Морин заводыг байгуулж Оросоос азарганууд оруулж ирэн эрлийзжүүлж эхэлж, улмаар Морин тойруулга 1957 онд байгуулагдаж Оросоос хурдны чиглэлийн 6 азарга орж ирэн эрлийзжүүлэлт явагдаж 70,80аад онуудад Улсын Наадамд манлайлсан Их Салхин, Тогоруу Халтар, Солонго Цавьдар, Алтангадас тэргүүтэй цуутай азарганууд төрсөн байдаг. Улмаар сая дурьдсан азаргануудын төлүүд 90ээд онуудад төрж сор манлай нь алдарт ах дүү хоёр Шарга азарганууд шүүдээ. Монгол Улс 4,3 сая адуутай, энэнээс эрлийз адуу нийт адууны 1 хувьд хүрэхгүй гэсэн судалгаа байна. Цаашдаа яах ёстой вэ.?” хэмээн бичжээ. нээрээ л бид бодууштай хэрэг билээ. Уншигч та түүнтэй санаа нийлэх үү?

Categories
Нийгэм

Эрдэс дутагдсаны шинж тэмдэгүүд

Хүний бие нь туйлын сонирхолтой, гайхамшигтай бүтэцтэй юм. Иймээс ч ямар нэгэн өвчин тусах, өвдөхийн эхэн үед шинж тэмдгүүдийг бидэнд мэдрүүлдэг. Хэрэв тэр дохиог бид эс мэдээд үл тоох юм бол бид хэсэг хугацааны дараа цаг алдаж өвчний эдгэрэлтийг удаашруулах , хүндрүүлэх магадлалтай болдог. Иймээс янз бүрийн шинж тэмдгүүдээр эмгэгээ эрт илрүүлэхэд туслах доорх зөвлөгөөнд анхаарлаа хандуулна уу? Арьсны хуурайшил: хагарал Таны биед Е амин дэм дутагдажээ. Самар, тослог загас, ургамлын тосоор та энэхүү дутагдлаа нөхөж болно. Е амин дэм хүнд ихээр дутагдвал үргүйдэлтэй болох аюултай. Үс, хумс хэврэгших: Эдгээр шинж нь В амин дэм, кальци дутагдалтайг харуулж байдаг. Үүнийг бүхэл үр, буурцаг, бүх төрлийн үр тариа нөхөж чадна. Хэрвээ нөхөж чадахгүй бол хүн амархан ядарч сульдах, ясний сийрэгжилттэй болдог. Буйлнаас цус гарах: Энэ нь сонгино, сармис, жимс жимсгэнэ, хүнсний ногоонд байдаг нь витамин С ээр дутагдсаны шинж байдаг. C амин дэм дутагдсан үед чийг бам өвчинтэй болох ба мөн судасны хана хэврэгшдэг. Нойронд муудах, цочимтгой болох: Магни, кали хомсдсоны шинж. Эдгээр элементүүдийг нөхөхдөө хатаасан чангаанз, чангаанзны зуурмаг, хар чавга болон манжинг хүнсэндээ хэрэглэснээр нөхөж болох юм байна. Эс нөхвөл мэдрэлийн ядаргаанд орох ба гарын алга хөлийн хөлөөр хүйтэн хөлс дааварлана. Мөн шөрмөс татах нь мөн магни, кали дутмаг байгаагийн шинж юм байна. Арьс биржийж уян хатан, өнгөлөг байдлаа алдах: Лууван, хулуу, улаан лооль, чангаанз, хатаасан чангаанзаар энэхүү эмгэг шинжийг дарж болно. Эдгээрт С, А витамин ихээр агуулагдах ба жимс жимсгэнэ, хүнсний ногооноос улбар шар өнгөтэйг нь түлхүү хэрэглэх нь зүйтэй. Давсархаг зүйл идэхийг хүсэх: Биенд халдвар орсон болон шээсний замын үрэвслийн өвчний үед энэхүү шинж тэмдэг илрэх ба та даруй эмчид хандан шинжилгээнд хамрагдаарай. Дашрамд дурдахад бөөр, шээсний замын өвчлөлд хамгийн сайн үр дүнтэй хоргүй эмчилгээнд шар будааны уламжлалт эмчилгээ ордог юм шүү. Амттанд ихээр дурлах: Магадгүй та мэдрэлийн ядаргаанд орсон мөн биеийн ерөнхий эрчим хүч тань буурсан байх магадлалтай. Энэ нь глюкоз дутагдсаны шинж юм байна. Энэ тохиолдолд зөгийн бал, эсвэл хар шоколад хэрэглэвэл ходоод гэдсэнд илүү ашигтай байх болно. Исгэлэн зүйл идэх хүсэл төрөх: Энэ нь элэг болон цөсний хүүдийн эмгэгтэй байгаагийн шинж. Ийм үед бие өөрөө эдгээр бүтээгдэхүүнийг шаарддаг. Хоолны дэглэм барих шаардлагатай. Гашуун зүйл уумаар санагдах: Та ходоод гэдэсний замын асуудалтай байгааг илэрхийлдэг. Үүнд бага зэргийн цэвэрлэх эмчилгээ тохиромжтой. Наран цэцгийн үрийг идмээр санагдах: Таны бие антиоксидантаар дутмаг байна. Антиоксидантууд нь хvний бие организмыг өөх тос болон нvvрс усны илvvдлээс ангижруулдаг ба С, А, Е витаминд илvvтэй байдаг нь тогтоогдсон. Мөн цайр, байгалийн гаралтай ногоон цай, улаан дарс, зарим төрлийн жимс ногоонд тодорхой хэмжээнгээр агуулагддаг юм байна.

Categories
Нийгэм

Хүн орилохыг сонсон очиж живж байсан иргэний амийг цагдаагийн хоёр алба хаагч аварчээ

Ажил үүргээ гүйцэтгэж явсан цагдаагийн хоёр алба хаагч Хэрлэн голд живж байсан иргэний амь насыг аварчээ. Тодруулбал энэ сарын 25-ны өдрийн 12 цагийн орчимд Хэнтий аймаг дахь цагдаагийн газрын Бор-Өндөр сумын сум дундын цагдаагийн хэлтсийн Нийтийн хэв журам хамгаалах хэсгийн хамгаалалтын цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч Н.Анхбаяр, жижүүрийн цагдаа, цагдаагийн дэд ахлагч Д.Энхбат нар “Их хурд-9” наадмын хамгаалалтад үүрэг гүйцэтгэжээ. Тэд буцахдаа Сүхбаатар аймгийн Мөнххаан сумын иргэн Т – г “Хэрлэн” голд хөл алдан живж байхад нь шуурхай ажиллан, уснаас гаргаж анхны тусламж үзүүлсэн байна. Тэд хүн орилохыг сонсон очиж, иргэнийг гаргажээ. Цагдаагийн алба хаагч Н.Анхбаяр, Д.Энхбат нар өргөсөн тангарагтаа үнэнч байж амь насаа үл хайрлан эрдэнэт хүний амь насыг аварлаа хэмээн ЦЕГ-аас мэдээлэв.

Categories
Нийгэм

Хүчтэй борооны улмаас 361-ийн төмөр замын гарам усанд автаж, хоёр чиглэлийн галт тэрэг замдаа зогссон байна‼️

Хүчтэй борооны улмаас 361-ийн төмөр замын гарам усанд автаж, хоёр чиглэлийн галт тэрэг замдаа зогссон байна‼️
Өнөөдөр буюу долдугаар сарын 26-ны өдрийн 14:25 цагт Аршаант-Давааны хоорондын 365 км-ийн I зуутад 75 м газарт төмөр зам угаагдаж, 361 км -ийн гарам усанд автаж, Зүүнхараа өртөөнөөс тэгш чиглэлд аялж явсан 2554-р галт тэрэг 364 км-ийн 5 зуутад 14:23 цагт зогссон байна. Зам угаагдсаны улмаас Сүхбаатар-Улаанбаатар чиглэлийн зорчигчийн 272-р галт тэргийг Аршаант өртөөнд зогсоож зорчигчдыг автобусаар Улаанбаатар хот руу тээвэрлэх ажлыг зохион байгуулж байна. Үерийн усанд боогдсон 7 иргэнийг аварчээ Сонгинохайрхан дүүргийн 21 дугаар хороо 61 гарам орчимд түр зуурын аадар бороо орсны улмаас 20 гаруй айлын хашаанд ус орсон, 3 айлын гэр, 10 хашаа, 1 саравч, явган хүний гүүр нурсан байна. Дуудлага мэдээллийн дагуу Аврах анги, Сонгинохайрхан дүүргийн Онцгой байдлын хэлтсийн алба хаагчид шуурхай ажиллаж, үерийн усанд боогдсон 4 том хүн, 3 хүүхдийг завиар зөөвөрлөн аюулгүй газарт байрлуулж ажиллалаа. Дүүргийн нутаг дэвсгэрт үүссэн үерийн хор уршгийг арилгахаар Сонгинохайрхан дүүргийн Засаг дарга бөгөөд Онцгой комиссын дарга болон холбогдох мэргэжлийн байгууллагын албан хаагчид ажиллаж байна. “Аврагчид үерийн усанд автсан иргэдийн аюулгүй байдлыг ханган ажиллаж байна” Сонгинохайрхан дүүргийн 21, 32 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт 2022 оны долдугаар сарын 26-ны өдрийн 15:00 цагийн орчимд түр зуурын хүчтэй аадар бороо орсны улмаас гудамж, зам талбай, гэр, байшин усанд автлаа. Нийслэлийн Онцгой байдлын газарт ирүүлсэн үер, усны дуудлага мэдээллийн дагуу Аврах анги, Сонгинохайрхан дүүргийн Онцгой байдлын хэлтсийн алба хаагчид иргэдийн аюулгүй байдлыг ханган ажиллаж байна. Өнөө шөнө Хэнтийн зүүн хэсэг, Дорнодын нутгаар үргэлжилсэн бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орох тул болзошгүй үер ус, нөөлөг салхи, мөндөр, аянга цахилгааны аюулаас сэрэмжтэй байхыг Цаг агаарын байгууллагаас анхаарууллаа. Эх сурвалж: Нийслэлийн Онцгой Байдлын Алба

Categories
Нийгэм

ШУУРХАЙ: Эмээлтэд үер бууж машин явах боломжгүй болжээ

2022.07.26/: Дөнгөж сая орсон хүчтэй борооны улмаас Эмээлтэд үер бууж Тээврийн цагдаагийн албанаас автозамын хөдөлгөөнийг түр хаагаад байна. Иргэдийн хэлж байгаагаар баруун аймгуудаас хот руу орох 61-ийн гарам, Баруунтурууны зам мөн адил үерийн усанд боогдсон байна. Иргэд, жолооч та бүхэн ус татарсны дараа замын хөдөлгөөнд оролцохыг Цагдаагийн байгууллагаас зөвлөж байна.

Categories
Нийгэм

Судлаач Д.Ганхуяг: ОРОСООС АВСАН ЮМ Манайхан Оросоос авсан юмаа хааяа ч гэсэн саначихвал тун зүгээр.

Манайхан Оросоос авсан юмаа хааяа ч гэсэн саначихвал тун зүгээр. Би зөвхөн жагсаалт л үзүүлж байна…
Дайнаас өмнө: 1920-иод оноос эхлэн Алтанбулагийн Булигаарын завод, Улсын хэвлэх үйлдвэр, Бага чадлын цахилгаан станц, Налайхын уурхайн шинэчлэл, Оёдлын үйлдвэр, Тоосгон завод, Пивоны завод, Ерөөгийн Модон завод, Хатгалын Ноос угаах фабрик, Улаанбаатарын Дулааны цахилгаан станц Аж үйлдвэрийн комбинат (арьс ширний үйлдвэр, нэхэх цех, гутал, цэмбэний фабрик бүхий), Сонгины Биокомбинатын өргөтгөл, Архангайн Био үйлдвэр, Улаанбаатарын Ноос угаах үйлдвэр, Цэмбэний фабрик, Чоно голын гянт болд, молибдений уурхай, Цэнхэр мандалын цагаан тугалганы үйлдвэр, Бүрэнцогт, Түмэнцогтын гянт болдын уурхай, баяжуулах фабрикуудыг барьжээ. Дайны дараа: Улаанбаатарын цахилгаан станц, Налайхын уурхайн өргөтгөл, Шаазан ваарын үйлдвэр, Сүүний комбинат, Чихэр боовны үйлдвэр, Мах комбинат, Талхны завод болон Улаанбаатар, Сүхбаатар, Мөрөн, Булган, Өндөрхаан, Чойбалсан, Улаангомын гурилын үйлдвэрүүд, мөн эдгээр бүх аймагт олон арван сангийн аж ахуй байгуулж, 3000 автомашин, 2500 трактор, 350 комбайн бэлэглэжээ. Мөн 700 гаруй мэргэжилтэн ажиллаж манай тариаланчдыг сургажээ. 1961-1965 онд Дарханы цахилгаан станц, Дархан-Шарын гол, Дархан-Сүхбаатарын цахилгаан шугам, Шарын голын уурхай, Улаанбаатарын Орон сууц үйлдвэрлэх комбинат,Тосонцэнгэлийн Мод боловсруулах комбинат, Улаанбаатарын Талхны заводыг барьжээ. 1966-1970 онд Дархан хотыг байгуулав. Улаанбаатарын ахуйн үйлчилгээний шинэ төв, 1000 машины засвар хийх Авто засварын завод, Ховд, Улиастай хотод тус бүр 200 машин, 100 хөдөлгүүрт их засвар хийх Авто засварын газар барьж, Налайхын уурхайг шинэ малтагч комбайнаар хангав. Дархан-Улаанбаатарын өндөр хүчдэлийн шугам барьснаар эрчим хүчний анхны нэгдсэн системийг бүрдүүлжээ. 1969-1970 онд Чойбалсангийн Дулааны станц, Улаанбаатарын Оёдлын фабрик, Чойбалсан, Өлгий хотуудад Ноос угаах фабрик, Аж үйлдвэрийн комбинатын Эсгий, эсгий гутал болон Арьс, ширэн эдлэлийн фабрик, Сүхбаатарын Шүдэнзний үйлдвэр, Дарханы Хүнсний комбинатыг барьжээ. 1971-1975 онд Чойбалсангийн Хүнсний комбинат, Бэрхийн Жоншны уурхайн өргөтгөл, Толгойтын Алтны уурхай барьжээ. БНМАУ-ыг тунхагласны 50 жилийн ойгоор Улаанбаатар, Дархан хотод жилд 210 мянган кв.метр хүч чадалтай Байшин үйлдвэрлэх хоёр комбинат болон бусад чухал объектыг бэлэг болгон манай улсад шилжүүлэв. Нийт 2000 гаруй охид хөвгүүд ТМС-д суралцсан. 1976-1980 онд Эрдэнэт хотыг байгуулав. “Эрдэнэт” үйлдвэрийн эхний ээлж, УБ-ын III цахилгаан станц, Чойбалсангийн цахилгаан станцын өргөтгөл, УБ-Налайх-Багануурын цахилгаан дамжуулах шугам, Шарын голын уурхай, Адуунчулууны уурхайн өргөтгөл, атрын болон тэжээлийн иж бүрэн аж ахуйнууд, Салхит-Эрдэнэтийн төмөр зам, Дархан-Эрдэнэтийн засмал зам, Сэлэнгэ мөрнөөс ус татах шугам, манай улсыг ЗХУ-ын эрчим хүчний системтэй холбов. 1981-1985 онд УБ-ын IY цахилгаан станц, Багануурын уурхайн эхний ээлж, УБ-Дархан, Багануур¬-Чойрын болон аймгийн төв, хөдөө орон нутагт 1000 гаруй км урт өндөр хүчдэлийн шугам, УБ-ын III цахилгаан станцын өргөтгөл, Хөтөлийн цемент, шохойн иж бүрэн үйлдвэр, Улаанбаатар, Ховд, Мандалговь хотуудад тоосгоны үйлдвэр, Эрдэнэтийн Хивсний үйлдвэр, Улаанбаатарын Ээрмэлийн үйлдвэр, Сүлжмэлийн үйлдвэр, Эрдэнэтийн Хүнсний комбинат, Улаанбаатарын Талх, чихрийн комбинат, Модон эдлэл, Ханын мебель үйлдвэрлэх Мебелийн үйлдвэр, Сүхбаатарын Мод боловсруулах комбинатын өргөтгөл, Бор-Өндөрийн Хайлуур жоншны баяжуулах үйлдвэр, Зүүн цагаан дэлийн Хайлуур жоншны уурхай, Их-Алтатын Алтны уурхайн өргөтгөл, Улаанбаатар-Дархан, Эрдэнэт, Багануур, Хөтөл, Шарын голд 800 орчим мянган кв.м талбай бүхий орон сууц зэргийг барьж өгчээ. Манай 9 мянга гаруй ажилчин, ИТА курс дадлага, сургалтанд хамрагдаж, 7,5 мянган залуус ТМС-д суралцжээ. 1986-1990 онд Тэжээлийн аж ахуй 5, УБ-ын ІY цахилгаан станц, Дарханы цахилгаан станц, Шарын голын уурхайн өргөтгөл, УБ-ын ІІІ цахилгаан станцын техник, тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл, Эрдэнэтийн Цахилгаан станц, Багануурын Цахилгаан станцын барилгын ажлыг эхлэж, 7 хотын төвлөрсөн уурын зуух, 35 квт-ын 1600 км, 110 квт-ын 900 км, 220 квт-ын 4000 орчим км цахилгаан дамжуулах шугам шинээр барьж, Багануурын уурхайг ашиглалтанд оруулав. Хөтөлийн Цемент шохойн үйлдвэр, Дарханы Керамзитын үйлдвэр, Улаанбаатарын Тоосгоны завод, Цахилгаан, сантехникийн үйлдвэрийн өргөтгөл, Увсын Тоосгоны завод, Улаанбаатар болон Дарханы Угсармал орон сууцны трестийн ханын керамик бетон эдлэлийн цех, Барилгын материалын үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжийн засварын газрыг барьжээ. Хамгийн сүүлд Багануурт хүүхдийн хувцасны, Зуунмодод ажлын хувцасны үйлдвэр барьж ашиглалтанд оруулах гэж байсан юм. Эдгээрийн дээр соёл, шинжлэх ухаан, төмөр зам, авто болон агаарын тээвэр, зам харилцаа, шуудан холбооны сүлжээ, мал эмнэлэг, зоо техникийн албадууд, батлан хамгаалах болон хүчний байгууллагуудад үзүүлсэн тусламжийг тоолж баршгүй. Энд би асар олон сангийн аж ахуй, сүүний ферм, хүнсний үйлдвэрүүд, театр, соёлын ордон, сургууль, ясли, цэцэрлэг, эмнэлэг, телевиз, радио зэргийг “жижиг сажиг” гэж үзээд оруулаагүй болно.

Categories
Нийгэм

Намсрай бурхан нь элбэг хангалуун амьдрал , барагдашгүй их эд баялгийг танд авчирна. АЗ АЗ АЗ

Баян Намсрай бурхан нь хинду болон бурханы шашинд хоёуланд нь адилхан эд баялгийн эзэн хэмээн шүтэгддэг байна. Түүний дүр байдал нь, биеийн өнгө алтнаас илүү үзэсгэлэнтэй шар, нэг тэргүүнтэй хоёр мутартай байхаас: баруун мутартаа эрдэнийн дуаз (жанцан) барьсан, зүүн мутартаа элдэв эрдэнээр бөөлжсөн үхэр оготно барьсан, хэвтсэн дүртэй арслангийн дээр хагас завилгаагаар оршино. Намсрай бурханы амнаас эрдэнийн хур бууж өлссөн, цангасан, хоосорсон, амьтан бүгдийг зовлонгоос нь гэтэлгэсэн, үсээ эрдэнийн зүйлээр чимсэн, борогшү малгай өмссөн, биеэ янз бүрийн эрдэнийн зүйлээр ярайлган чимсэн, тэргүүнийхээ баруун, зүүн талыг нар сараар чимсэн, буман нарны үзэсгэлэнтэй, ихээхэн сэтгэл хангалуун, хийморлиг сүр жавхаатай ажээ. Намсрай бурхан нь элбэг хангалуун амьдрал , барагдашгүй их эд баялгийг танд авчирна. Өлсөх ба цангах ,үгүйрэн хоосрон ядуурах , ажил үйлсийн доройтол ,зовлон бүгдээс хагацуулж хүсэл бүхэн г биелүүлхийн төлөө тахин шүтдэг. 🙏Намсрай нь ах дүү найман намсрай гэж байдаг бөгөөд бүгд ертөнцийн эд баялаг буян хишгийг сахин хамгаална . Намсрай бурханы 8шадар дагуул тус тусдаа өөрийн нэртэй ч тэргүүн бурхан Намсрайн нэрийг оруулан найман Намсрай гэсэн байна . 🙏Намсрай нь Очирваань бурхны сахигч дагагч сахиус тул хамтад нь бүтээхдээ Очирваань бурхныг орой дээр нь залан бүтээдэг . 🌷Намсрай бурханы лагшин дүр🌷 🙏Алтан шар төрхтэй 🙏Мэлмий нь том дүрлэгэр 🙏Намсрай бурхан хулганаруу , хулгана нь арсланруу , арслан нь Намсрай бурханруу харсан 🙏Амаа жимийн үл ялиг жумалзсан төрхтэй 🙏Лагшин нь баатрын хөө хуяг асааж сүр хүчийн бэлэгдэл хэвтэж буй цагаан арслан дээр хагас завилж суусан . 🙏Баруун мутартаа ядуу хоосонг арилгаж хишиг буянг дэлгэрүүлэгч туг жанцанг зүрхэн тушаа барьсан 🙏Зүүн мутарт хүслийг хангагч их эрдэнээр бөөлжиж буй Нэүли хэмээх хулгана барьсан байдаг байна. 🙏🙏🙏Шарын шашинд Баян Намсрай бурханг 1 . Очирваань бурхны зарилгыг биелүүлэгч арван хангалын нэг Чойжин сахиус юм . 2. Наймдахь газрын бодисадвагийн хувилгааны дүрээс амьтны тусыг бүтээгч 3. Шарын шашны 3н төрөлхтны нэгийг хамгаалагч 4. Бурхны шашныг дааж ертөнцийн 4н зүгийг хариуцсан их хаадын нэгэн гэж үздэг байна.